Πριν από λίγες ημέρες άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στη συζήτηση γύρω από τα social media και την προστασία των ανηλίκων. Η Meta, μητρική εταιρεία του Facebook και του Instagram, κατέληξε σε συμφωνία με αμερικανικές πολιτείες, η οποία προβλέπει αποζημιώσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων αλλά και σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο παιδιά και έφηβοι χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες της.
Το πρόβλημα δεν σταματά στα filters
Ακόμη και αν οι νέοι περιορισμοί λειτουργήσουν όπως προβλέπεται, τα beauty filters αποτελούν μόνο ένα μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης εικόνας. Τα feeds των εφήβων είναι γεμάτα από επαγγελματικά επεξεργασμένες φωτογραφίες celebrities και influencers, αισθητικές επεμβάσεις, makeup transformations και εικόνες που έχουν δεχτεί έντονο editing. Σε όλα αυτά προστίθεται και το περίφημο «highlight reel» των social media: η προβολή δηλαδή των πιο όμορφων, επιτυχημένων και προσεκτικά επιλεγμένων στιγμών της ζωής μας.
Υπάρχει και ένα πρακτικό κενό. Οι περιορισμοί δεν σημαίνουν ότι οι έφηβοι θα πάψουν να βλέπουν επεξεργασμένα πρόσωπα. Ένα φίλτρο μπορεί να εφαρμοστεί σε φωτογραφία ή video μέσα από άλλη εφαρμογή και το αποτέλεσμα να δημοσιευτεί στη συνέχεια στο Instagram ή το Facebook. Επομένως, ο περιορισμός των filters που προσφέρονται μέσα στις ίδιες τις πλατφόρμες δεν αρκεί για να εξαφανίσει το αλλοιωμένο περιεχόμενο από ένα feed.
Η Meta σχεδιάζει παράλληλα να χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να προσθέτει την ένδειξη «Made With AI» όταν εντοπίζει περιεχόμενο που έχει υποστεί επεξεργασία με εργαλεία AI, είτε δικά της είτε τρίτων εφαρμογών.
Και πώς θα γνωρίζει η Meta ποιος είναι ανήλικος;
Για να εφαρμοστούν όλα αυτά υπάρχει ένα ακόμη δύσκολο ζήτημα: η επαλήθευση της ηλικίας. Σήμερα οι χρήστες δηλώνουν ημερομηνία γέννησης κατά την εγγραφή τους. Η Meta αναπτύσσει τεχνολογία με στόχο να εντοπίζει λογαριασμούς που εκτιμά ότι ανήκουν σε εφήβους ακόμη και όταν έχει δηλωθεί ηλικία ενηλίκου και να τους μετατρέπει σε teen accounts. Εξετάζεται επίσης ένα νέο σύστημα επαλήθευσης ηλικίας, είτε από την ίδια την εταιρεία είτε μέσω τρίτου παρόχου.
Κάπου εδώ όμως γεννιέται ένα δεύτερο ζήτημα: η ιδιωτικότητα. Μια αυστηρότερη διαδικασία επιβεβαίωσης ηλικίας μπορεί να προϋποθέτει περισσότερα προσωπικά δεδομένα, ακόμη και επίσημα έγγραφα ταυτοποίησης ή βιομετρικούς ελέγχους, ενώ παράλληλα τίθεται το ερώτημα πόσο παρεμβατική μπορεί να γίνει η παρακολούθηση της online δραστηριότητας προκειμένου να προστατευθούν οι νεότεροι χρήστες.
Η συγκεκριμένη συζήτηση, άλλωστε, δεν ξεκίνησε σήμερα. Ήδη από το 2019 η Meta είχε απαγορεύσει φίλτρα που θεωρήθηκε ότι «ενθαρρύνουν την πλαστική χειρουργική», όπως effects που μιμούνταν τις σημάνσεις ενός πλαστικού χειρουργού πριν από μια επέμβαση ή άλλαζαν δραστικά τα χαρακτηριστικά, δημιουργώντας μεγαλύτερα χείλη, εντονότερα ζυγωματικά ή λεπτότερη γνάθο.
Τελικά, ίσως η ουσία να βρίσκεται πέρα από την απόφαση μιας πλατφόρμας. Οι έφηβοι μεγαλώνουν σε ένα ψηφιακό περιβάλλον γεμάτο ρετουσαρισμένες φωτογραφίες, AI-generated πρόσωπα, cosmetic procedure trends και συνεχή σύγκριση, με αποτέλεσμα τα όρια ανάμεσα στο φυσικό και το επεξεργασμένο να γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτα.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη beauty πρόκληση της εποχής των social media: όχι να εξαφανιστεί κάθε φίλτρο από την οθόνη, αλλά να θυμηθούμε ότι η υφή, οι πόροι, τα σπυράκια, οι ασυμμετρίες και όλα όσα έχουμε μάθει να αποκαλούμε «ατέλειες» είναι, στην πραγματικότητα, ένα φυσιολογικό ανθρώπινο πρόσωπο. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς ένα παιδί να χρησιμοποιεί λιγότερα filters, αλλά να μη χρειάζεται ένα φίλτρο για να αισθανθεί ότι η εικόνα που βλέπει στον καθρέφτη είναι αρκετή.