Η ενδοοικογενειακή βία δεν αφήνει πάντα ορατά σημάδια. Μπορεί να κρύβεται στις απειλές, στον έλεγχο του κινητού, στην απομόνωση από φίλους ή στην απαγόρευση της εργασίας. Πλήττει κυρίως γυναίκες και κορίτσια, ανεξάρτητα από ηλικία, κοινωνική θέση, εθνικότητα ή σεξουαλικό προσανατολισμό. Ο δράστης μπορεί να είναι νυν ή πρώην σύντροφος, σύζυγος ή άλλο μέλος της οικογένειας. Το βασικό είναι να αναγνωρίζουμε ότι η κακοποίηση δεν είναι ιδιωτική υπόθεση και η ευθύνη ανήκει στον δράστη.
Δεν είναι μόνο η σωματική βία
Η ενδοοικογενειακή βία μπορεί να είναι λεκτική, ψυχολογική, συναισθηματική, σωματική, σεξουαλική ή οικονομική. Συνήθως οι μορφές αυτές συνυπάρχουν, δημιουργώντας ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο ελέγχου. Οι βρισιές, οι απειλές και οι φωνές προκαλούν φόβο, ενώ η συνεχής υποτίμηση υπονομεύει την αυτοπεποίθηση. Στην Ελλάδα, η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί ποινικό αδίκημα, με σχετικό νομοθετικό πλαίσιο τον νόμο 3500/2006.
Όταν ο έλεγχος γίνεται καθημερινότητα
Η απαγόρευση επαφών με συγγενείς και φίλους, η παρακολούθηση του τηλεφώνου και οι εκρήξεις ζήλιας αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα ψυχολογικής βίας. Εκφράσεις όπως «είσαι άχρηστη» ή «δεν είσαι καλή μητέρα» φθείρουν σταδιακά την εικόνα που έχει η γυναίκα για τον εαυτό της. Παράλληλα, ο δράστης μεταφέρει την ευθύνη σε εκείνη, κάνοντάς την να πιστεύει ότι φταίει για τη συμπεριφορά του. Αυτός ο έλεγχος μπορεί να προηγείται της σωματικής κακοποίησης.
Η σεξουαλική και η οικονομική κακοποίηση
Ο εξαναγκασμός σε σεξουαλικές πράξεις χωρίς συναίνεση αποτελεί σεξουαλική βία, ακόμη και μέσα στον γάμο. Η οικονομική βία περιλαμβάνει την απαγόρευση εργασίας, την παρακράτηση εισοδήματος ή τον έλεγχο λογαριασμών. Υπάρχουν γυναίκες που υποχρεώνονται να πάρουν δάνεια στο όνομά τους, χωρίς να διαχειρίζονται τα χρήματα. Έτσι, ακόμη και όταν απομακρύνονται από τη σχέση, παραμένουν αντιμέτωπες με χρέη που δυσκολεύουν το νέο ξεκίνημα.
Ο επαναλαμβανόμενος κύκλος της βίας
Ένα συχνό μοτίβο περιλαμβάνει τρεις φάσεις: συσσώρευση έντασης, ξέσπασμα βίας και περίοδο συμφιλίωσης. Αρχικά αυξάνονται οι προσβολές και ο φόβος, ενώ η γυναίκα προσπαθεί να κατευνάσει τον δράστη. Ακολουθεί το βίαιο περιστατικό και, στη συνέχεια, ο λεγόμενος «μήνας του μέλιτος»: υποσχέσεις αλλαγής, δώρα και δικαιολογίες. Αυτή η εναλλαγή δημιουργεί ελπίδα, αλλά μπορεί να εγκλωβίζει τη γυναίκα σε έναν κύκλο που επαναλαμβάνεται.
Τι ανέδειξε η περίοδος της πανδημίας
Η καραντίνα επιδείνωσε ήδη κακοποιητικές καταστάσεις. Ο παρατεταμένος εγκλεισμός με τον δράστη, η δυσκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες και η απώλεια εργασίας περιόρισαν τις δυνατότητες διαφυγής. Καταγράφηκε υπερδιπλασιασμός των γυναικών που αναζητούσαν βοήθεια. Η κρίσιμη διάκριση είναι ότι η πανδημία δεν δημιούργησε την κακοποιητική συμπεριφορά, αλλά ενίσχυσε την ένταση και τη συχνότητά της σε σχέσεις όπου ήδη υπήρχε βία.
Η ασφάλεια χρειάζεται προετοιμασία
Όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, προτεραιότητα είναι η απομάκρυνση της γυναίκας και των παιδιών και η επικοινωνία με το 100 ή με αστυνομικό τμήμα. Σε άλλες συνθήκες, ένα εξατομικευμένο σχέδιο φυγής, με εξειδικευμένη υποστήριξη, μπορεί να περιλαμβάνει ενημέρωση έμπιστων ανθρώπων, ασφαλή φύλαξη εγγράφων και ειδών πρώτης ανάγκης και συνεννόηση με γείτονα για κλήση στην αστυνομία. Τα παιδιά χρειάζεται να γνωρίζουν ότι δεν πρέπει να μπαίνουν στη μέση όταν εκδηλώνεται βία.
Η καταγραφή και η πρόσβαση σε βοήθεια Ημερομηνίες περιστατικών, στοιχεία μαρτύρων, φωτογραφίες τραυματισμών, απειλητικά μηνύματα και νοσοκομειακές καταγραφές μπορούν να στηρίξουν μελλοντικές νομικές ενέργειες. Η γραμμή 15900 προσφέρει ενημέρωση και πληροφόρηση, ενώ τα συμβουλευτικά κέντρα παρέχουν ψυχοκοινωνική υποστήριξη, νομική συμβουλευτική και παραπομπές σε ξενώνες με απόρρητες διευθύνσεις. Το Κέντρο Διοτίμα παρέχει επίσης εξειδικευμένη υποστήριξη και, υπό προϋποθέσεις, νομική βοήθεια σε γυναίκες χαμηλού εισοδήματος στην Αττική.
Πώς μπορούμε να σταθούμε δίπλα σε μια γυναίκα
Ακούμε χωρίς να κρίνουμε, διατηρούμε διακριτική επικοινωνία και ξεκαθαρίζουμε ότι δεν φταίει εκείνη. Προσφέρουμε πληροφορίες για διαθέσιμες υπηρεσίες και, αν έχουμε υπάρξει μάρτυρες, δηλώνουμε πρόθυμοι να τη στηρίξουμε. Όταν ακούμε περιστατικό βίας, καλούμε την αστυνομία δίνοντας ακριβή διεύθυνση, όροφο και διαμέρισμα. Για περιπτώσεις κακοποίησης ανηλίκων, η γραμμή 1056 παρέχει σχετική καθοδήγηση.
Η ενημέρωση αξίζει να μοιράζεται
Γνώριζες όλες αυτές τις μορφές κακοποίησης; Αν βρήκες το άρθρο χρήσιμο, μπορείς να το μοιραστείς και να περιηγηθείς στην ιστοσελίδα μας για περισσότερα σχετικά θέματα.



