Η δεύτερη βάρδια των γυναικών: Η κακοπληρωμένη εργασία και η απλήρωτη δουλειά στο σπίτι

Διαβάστε επίσης:Η 18χρονη μαθήτρια που εφηύρε φίλτρο νερού που αφαιρεί το 95,5% των μικροπλαστικών

Η βάρδια της νοικοκυράς στο σπίτι, αυτή που δεν πληρώνεται, δεν καταγράφεται και ποτέ δεν αναγνωρίζεται, παρότι είναι πιο θεμελιώδης από κάθε «οικονομική αξία» που παράγεται στην αγορά. Γιατί χωρίς κάποιον να κρατά όρθια την καθημερινότητα δεν νοείται ούτε εργαζόμενος, ούτε παραγωγικότητα, ούτε οικονομία.

Όταν μία υπηρεσία παρέχεται δωρεάν, την υποτιμούμε. Η στήριξη του σπιτιού θεωρείται «φυσικός» ρόλος και όχι πραγματική εργασία. Γι’ αυτό, λέει η Μάρσαλ, ακόμα και όταν η φροντίδα βγαίνει από το σπίτι και γίνεται επάγγελμα, όπως στη νοσηλευτική, στα παιδαγωγικά και την εστίαση, παραμένει χαμηλά αμειβόμενη, καθώς η κοινωνία συνεχίζει να τη βλέπει ως προέκταση της «φυσικής» παροχής υπηρεσιών και όχι ως εργασία υψηλής αξίας.

Η Νάντια Γιαννακοπούλου είναι βουλευτής με συμμετοχές σε επιτροπές ισότητας, καριέρα στη δικηγορία και μία απαιτητική οικογενειακή ζωή με σύζυγο, τρεις κόρες στην εφηβεία και ηλικιωμένους γονείς. «Το θέμα της διπλής, απλήρωτης εργασίας αφορά όλες τις γυναίκες, από τις εργάτριες στη βιομηχανία μέχρι τις δικηγόρους. Η δική μου ημέρα ξεκινάει στις 6 το πρωί ώστε να ετοιμάσω το φαγητό της ημέρας για να το πάρουν τα παιδιά στο ολοήμερο. Ο σύζυγός μου βοηθάει, αλλά το βάρος, η ευθύνη και η ενοχή αν δεν μαγειρέψεις πέφτουν σε μένα. Κάθε βράδυ πρέπει να σκεφτώ αν έχουν τα παιδιά σιδερωμένα ρούχα, ποιος θα τα συνοδεύσει στις δραστηριότητες, σε ποιον γιατρό πρέπει να πάνε. Ο άνδρας μου θα βάλει πλάτη, αλλά θα βάλει πλάτη σε μένα γιατί η οργάνωση του σπιτιού παραδοσιακά βαρύνει τη μάνα. Επιπλέον, και η φροντίδα των γονιών που γερνούν ανήκει στην κόρη. Πριν από λίγα χρόνια έχασα τη μαμά μου από καρκίνο, οπότε ξέρω τι θα πει υποστήριξη ασθενούς. Τώρα που είναι μόνος ο πατέρας μου, προσέχω και το δικό του σπιτικό».

Το θέμα της διπλής, απλήρωτης εργασίας αφορά όλες τις γυναίκες, από τις εργάτριες στη βιομηχανία μέχρι τις δικηγόρους. Η δική μου ημέρα ξεκινάει στις 6 το πρωί ώστε να ετοιμάσω το φαγητό της ημέρας για να το πάρουν τα παιδιά στο ολοήμερο.

Τι μαθαίνει από την επαφή της με τις εργαζόμενες γυναίκες; «Επειδή μένω και εκλέγομαι στη Δυτική Αθήνα, μια περιφέρεια που έχει πιο λαϊκή βάση, βλέπω ότι οι γυναίκες του καθημερινού αγώνα είναι πολύ συνειδητοποιημένες σε αυτό που συμβαίνει και τις αδικίες που υφίστανται. Ξέρουν τι πρέπει να αλλάξει, καταλαβαίνουν ότι χρειάζονται περισσότερη στήριξη, διεκδικούν την ισότητα στην κατανομή των ευθυνών. Πιστεύω ότι θεσμικά πρέπει να στηριχθεί η μάνα στο ζήτημα της φύλαξης και της δημιουργικής απασχόλησης των παιδιών. Στη δική μου περίπτωση, αν δεν είχα τη μητέρα μου να κρατήσει τα μωρά μου δεν θα μπορούσα να ασχοληθώ με την πολιτική, όμως δεν γίνεται να συνεχίσουμε έτσι. Οι γυναίκες στο μέλλον πρέπει να έχουν ως δεδομένο ότι υπάρχουν υποδομές που θα τις στηρίξουν έτσι ώστε να καταφέρουν να ασχοληθούν με όποια καριέρα επιλέξουν. Έχει έρθει επιπλέον η ώρα να ξεκινήσει ο διάλογος για την απλήρωτη οικιακή εργασία και να βρεθεί ο τρόπος να κοστολογηθεί και να αμειφθεί. Για να γίνει όμως αυτό, για να θεσμοθετηθούν αλλαγές, χρειαζόμαστε γυναίκες στην εξουσία. Είτε είναι στην πολιτική, είτε στην Αυτοδιοίκηση, στον συνδικαλισμό ή στις επιχειρήσεις, το 50% των ηγεσιών πρέπει να αποτελείται από γυναίκες, αλλιώς θα συνεχίσουν οι άνδρες να αποφασίζουν για εμάς. Είναι θέμα δημοκρατίας να έχουμε 50-50 αντιπροσώπευση αφού αυτή είναι η αναλογία του πληθυσμού. Ναι, η ποσόστωση είναι το απαραίτητο εργαλείο προκειμένου να κινητοποιηθούν περισσότερες γυναίκες να βρεθούν στην πρώτη γραμμή».

Στον δικό μου μικρόκοσμο ψάχνω ακόμα έναν μπαμπά που ακύρωσε όλες του τις δουλειές και έμεινε μία ημέρα αδιαμαρτύρητα στο σπίτι επειδή το μωρό ανέβασε πυρετό. 

Το θεμέλιο της πατριαρχίας είναι η γυναίκα νοικοκυρά. Στην επαρχία Οαξάκα του Μεξικού τα θηλυπρεπή αγόρια θεωρούνται ευλογία για την οικογένεια. Ανατρέφονται ως κορίτσια και γίνονται «muxes», δηλαδή ερμαφρόδιτες γυναίκες που αναλαμβάνουν τις οικιακές εργασίες και τη γηροκόμηση των γονιών τους. Ακόμα, δηλαδή, και όταν δεν υπάρχουν κόρες, το πατερναλιστικό σύστημα τις εφευρίσκει, τους φοράει φουστάνια και κάνει τα πάντα για να έχουν ζεστό φαγητό και σιδερωμένα πουκάμισα οι παντελονάτοι άνδρες χωρίς να κλειστούν στο σπίτι. Αλλά δεν χρειάζεται να πάμε μακριά. Στον δικό μου μικρόκοσμο ψάχνω ακόμα έναν μπαμπά που ακύρωσε όλες του τις δουλειές και έμεινε μία ημέρα αδιαμαρτύρητα στο σπίτι επειδή το μωρό ανέβασε πυρετό.