Κανείς μας δεν γεννήθηκε αμφισβητώντας τον εαυτό του. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι λίγες οι φορές που το κάνουμε. Αμφιβάλλουμε για το πόσο παραγωγικοί είμαστε στη δουλειά μας, πόσο δοτικοί στις σχέσεις μας, πόσο ευχάριστοι στην παρέα και ούτω καθεξής. Στην πραγματικότητα υπάρχουν μερικές συνήθειες ή συμπεριφορές της καθημερινότητας και της ίδιας μας της ζωής που ροκανίζουν την αυτοπεποίθηση και αυξάνουν τις ανασφάλειές μας.
Ανησυχούμε υπερβολικά για το μέλλον
Χρήσιμη και δημιουργική η ανησυχία μας για το μέλλον, αλλά να μην ξεχνάμε να βάζουμε και ένα μέτρο. Η σκέψη για τα προβλήματα του μέλλοντος μπορεί να είναι ανθυγιεινή αν γίνεται για τους λάθος λόγους και με τον λάθος τρόπο. Για παράδειγμα, αν ανησυχούμε για μια κατάσταση την οποία δεν μπορούμε να ελέγξουμε ή για μια κατάσταση η οποία είναι πρόβλημα, αλλά μόνο στο μυαλό μας, τότε πιθανότατα αυτό που θα μας μείνει είναι το άγχος και το στρες μιας τέτοιας συμπεριφοράς.
Παραθέτουμε ένα παράδειγμα για να γίνει πιο κατανοητός ο συλλογισμός. Ας υποθέσουμε ότι ένας φίλος πηγαίνει ένα ταξίδι με αεροπλάνο. Εμείς ακούμε στις ειδήσεις για μια συντριβή αεροπλάνου σε άλλη χώρα και αρχίζουμε να ανησυχούμε για τον φίλο μας. Παρόλο που γνωρίζουμε ότι η σκέψη πως «ο φίλος μας θα πέσει σε αεροπορικό δυστύχημα» δεν βοηθάει κανέναν, αισθανόμαστε υποχρεωμένοι να συνεχίζουμε να το σκεφτόμαστε ξανά και ξανά, γεμίζοντας τον εαυτό μας με ανησυχία.
Η εξήγηση: Ο Nick Wignall, ψυχολόγος και blogger, αναλύει αυτή τη συμπεριφορά ως εξής: Η ανησυχία μας δίνει την ψευδαίσθηση του ελέγχου. Αλλά στο τέλος, το μόνο που κάνει είναι να μας κατακερματίζει. Το να σκεφτόμαστε ένα υποθετικό πρόβλημα το οποίο στην πραγματικότητα δεν μπορούμε να λύσουμε, μας δίνει την αίσθηση ότι τουλάχιστον κάνουμε κάτι. Και στο τέλος, όλη αυτή η ανησυχία και το άγχος απλώς «ροκανίζουν» την αυτοπεποίθησή μας.
Όπως συμβουλεύει ο Wignall, «αν θέλετε να αισθάνεστε πιο γνήσια αυτοπεποίθηση, πρέπει να αποδεχτείτε ότι μεγάλο μέρος της ζωής είναι άγνωστο και αβέβαιο. Υπάρχουν απλά κάποια πράγματα που δεν μπορούμε να ελέγξουμε ή να κατανοήσουμε. Υπάρχουν κάποια πολύ άσχημα αποτελέσματα που απλά δεν μπορούμε να αποτρέψουμε. Και συχνά, καμία ποσότητα σκέψης και ανησυχίας δεν θα το αλλάξει αυτό. Καλύτερα να αντιμετωπίσετε τον φόβο σας για την αβεβαιότητα με αυτοπεποίθηση, παρά να ζείτε σε άρνηση γι’ αυτή».
Η προσκόλληση στο παρελθόν «ρίχνει» την αυτοπεποίθησή μας
Ο προβληματισμός για το παρελθόν, συμπεριλαμβανομένων των λαθών και των αρνητικών γεγονότων, μπορεί να είναι μια χρήσιμη δραστηριότητα. Αναλύοντας τα λάθη του παρελθόντος, μπορούμε συχνά να διδαχθούμε από αυτά και να μην τα επαναλάβουμε. Αυτό όμως θα πρέπει να γίνεται με τρόπο ισορροπημένο και υγιή.
Για παράδειγμα, δεν θα πρέπει να πέσουμε στην παγίδα του να αναπολούμε τα λάθη του παρελθόντος και να φανταζόμαστε εναλλακτικά σενάρια για το τι θα μπορούσε να είχε γίνει αν.
Όπως αναφέρει ο Wignall «όταν επενδύετε όλη σας την προσοχή στο χθες, δεν σας μένει τίποτα για να επενδύσετε στο σήμερα». Και αυτό οδηγεί σε κακή απόδοση, η οποία στη συνέχεια ενισχύει την ήδη χαμηλή αυτοπεποίθηση. Πρέπει να σταματήσουμε να σπαταλάμε την προσοχή και την ενέργειά μας με αυτόν τον τρόπο και να μάθουμε απλώς να αποδεχόμαστε και να συμφιλιωνόμαστε με τα λάθη και τις απώλειες του παρελθόντος. Όταν μπορέσουμε να το πετύχουμε αυτό, θα παρατηρήσουμε σημαντική βελτίωση και στην αυτοπεποίθησή μας.