Το αόρατο τίμημα αυτής της συμπεριφοράς είναι τεράστιο.
Φαντάσου το σκηνικό: Είναι Παρασκευή βράδυ, η εβδομάδα σε έχει εξαντλήσει σωματικά και ψυχικά, και το μόνο που λαχταράς είναι να φορέσεις τις πιτζάμες σου, ένα καλό βιβλίο ή μια σειρά και απόλυτη ησυχία. Το τηλέφωνο χτυπάει. Μια φίλη σε καλεί για ποτό, ή ένας συνάδελφος σου ζητάει μια «μικρή χάρη» για το σαββατοκύριακο. Πριν καν το επεξεργαστείς, ακούς τη φωνή σου να λέει ένα ενθουσιώδες: «Ναι, φυσικά!». Λίγα λεπτά αργότερα, η ατμόσφαιρα γύρω σου βαραίνει. Νιώθεις έναν κόμπο στο στομάχι, έναν βουβό θυμό, όχι απαραίτητα με τον άλλον, αλλά με εσένα την ίδια.
Αν αυτή η σκηνή σου φαίνεται οικεία, καλωσόρισες στον κόσμο του people pleasing. Στον κόσμο όπου η δική σου άνεση, ο χρόνος και η ενέργεια μπαίνουν σταθερά σε δεύτερη μοίρα, προκειμένου να κρατάς τους πάντες γύρω σου ευχαριστημένους.
Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε με την πεποίθηση ότι το να είσαι «καλό κορίτσι» σημαίνει να είσαι πάντα διαθέσιμη, εξυπηρετική, προσαρμοστική και, κυρίως, εύκολη. Όμως η ψυχολογία πίσω από την ανάγκη μας να είμαστε αρεστές στους πάντες σπάνια πηγάζει από αγνή καλοσύνη. Τις περισσότερες φορές είναι ένας μηχανισμός άμυνας. Είναι ο φόβος της απόρριψης, η αγωνία μήπως φανούμε εγωίστριες, ή η βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι η αξία μας εξαρτάται από το πόσο χρήσιμες είμαστε στους άλλους.
Το αόρατο τίμημα αυτής της συμπεριφοράς είναι τεράστιο. Κάθε φορά που λες ένα καταπιεσμένο «ναι» σε κάποιον άλλον, λες ένα αυτόματο «όχι» στον εαυτό σου. Λες «όχι» στην ξεκούρασή σου, στα δικά σου θέλω, στην ψυχική σου ηρεμία. Και το χειρότερο; Με τον καιρό, αυτό μετατρέπεται σε συσσωρευμένη δυσφορία και εξάντληση.
Πώς κάνουμε, λοιπόν, detox από αυτή την εξαντλητική συνήθεια;
Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι να μάθεις την τεχνική της «παύσης των 5 δευτερολέπτων». Όταν σου ζητείται κάτι, κόψε την αυτόματη παρόρμηση να απαντήσεις αμέσως. Δώσε στον εαυτό σου τον χρόνο να αναπνεύσει. Μπορείς να πεις απλά: «Άφησέ με να δω το πρόγραμμά μου και θα σου επιστρέψω» ή «Θα το σκεφτώ και θα σου πω». Αυτός ο μικρός αέρας που κερδίζεις, μετατοπίζει την αντίδρασή σου από το συναισθηματικό αντανακλαστικό στη λογική επιλογή.
Το δεύτερο βήμα είναι να αγκαλιάσεις τη δυσφορία που φέρνει η άρνηση. Τις πρώτες φορές που θα πεις «όχι», θα νιώσεις ενοχές. Θα σου φανεί σχεδόν αφύσικο, σαν να κάνεις κάτι κακό. Θυμήσου: οι ενοχές σε αυτή την περίπτωση δεν είναι σημάδι ότι έσφαλες. Είναι απλώς η απόδειξη ότι σπάς μια παλιά, τοξική συνήθεια.
Παράλληλα, θυμήσου ότι το «όχι» δεν χρειάζεται να είναι επιθετικό ή να συνοδεύεται από μια τεράστια, απολογητική έκθεση. Μπορείς να είσαι ταυτόχρονα ευγενική και απόλυτα σταθερή. Στη δουλειά, για παράδειγμα, μπορείς να πεις: «Θα ήθελα πολύ να βοηθήσω, αλλά αυτή τη στιγμή η προτεραιότητά μου είναι το τρέχον project και δεν θα μπορέσω να δώσω στο δικό σου την προσοχή που χρειάζεται». Στην παρέα σου: «Σε ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση! Είμαι πολύ κουρασμένη αυτή την εβδομάδα και χρειάζομαι χρόνο για ξεκούραση, οπότε θα μιλήσουμε για άλλη φορά».
Ξεκίνα να προπονείσαι σε καταστάσεις με χαμηλό ρίσκο. Πες «όχι» σε μια πρόταση για φαγητό σε ένα μαγαζί που δεν σου αρέσει, ή εξέφρασε μια διαφορετική γνώμη για μια ταινία. Όσο εξασκείς το μυϊκό σύστημα των ορίων σου, τόσο πιο φυσικό θα σου φαίνεται.
Στο τέλος της ημέρας, η αλήθεια είναι μία: όσοι θυμώνουν ή απογοητεύονται όταν αρχίζεις να βάζεις όρια, είναι συνήθως εκείνοι που ωφελούνταν από την παντελή έλλειψή τους. Το να προστατεύεις τον χρόνο και την ενέργειά σου δεν είναι ατοπισμός. Είναι ο μόνος τρόπος να παραμείνεις υγιής, ολοκληρωμένη και αυθεντική στις σχέσεις σου με τους άλλους, αλλά κυρίως με τον ίδιο σου τον εαυτό.