Ενώ η Βισβίζη και η Μπουμπουλίνα δάμαζαν τα κύματα, η Σταυριάνα Σάββαινα (γνωστή και ως Σταυριάνα Λάκαινα) πήρε τα βουνά και πολέμησε σώμα με σώμα στις πιο αιματηρές συγκρούσεις της Πελοποννήσου . Καταγόμενη από την αδούλωτη Μάνη, η Σταυριάνα ήταν μια γυναίκα της υπαίθρου, μαθημένη στις κακουχίες. Η ζωή της άλλαξε ριζικά όταν οι Οθωμανοί συνέλαβαν και εκτέλεσαν τον σύζυγό της, Γιώργο Σάββα, εξαιτίας της επαναστατικής του δράσης.
Ο θρήνος της Σταυριάνας δεν μετατράπηκε σε παθητική απόγνωση, αλλά σε ένα αμείλικτο όρκο εκδίκησης και ελευθερίας. Έκοψε τα μακριά της μαλλιά, φόρεσε την παραδοσιακή ανδρική φουστανέλα, αρματώθηκε με καριοφίλι και γιαταγάνι, και παρουσιάστηκε στο στρατιωτικό σώμα του συμπατριώτη της, Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Οι άνδρες πολεμιστές την αντιμετώπισαν αρχικά με σκεπτικισμό, όμως η Σταυριάνα γρήγορα κέρδισε τον σεβασμό τους στο πεδίο της μάχης. Συμμετείχε στην ιστορική πολιορκία και την άλωση της Τριπολιτσάς, καθώς και στην κρίσιμη μάχη στο Βαλτέτσι, όπου η έκβαση του Αγώνα κρεμόταν από μια κλωστή.
Οι μαρτυρίες της εποχής την περιγράφουν ως μια φιγούρα δωρικής ομορφιάς και απαράμιλλης γενναιότητας. Δεν έμενε στα μετόπισθεν για να φροντίζει τους τραυματίες· ορμούσε στην πρώτη γραμμή της μάχης, μετέφερε μπαρούτι κάτω από τις σφαίρες του εχθρού και ενθάρρυνε τους άνδρες με τη στεντόρεια φωνή της όταν εκείνοι έδειχναν τάσεις υποχώρησης.
Μετά την ίδρυση του ελεύθερου ελληνικού κράτους, η Σταυριάνα Σάββαινα βρέθηκε στην Αθήνα, μακριά από τα μανιάτικα λημέρια της. Το κράτος, τυφλωμένο από τις εσωτερικές πολιτικές διαμάχες, την αγνόησε παντελώς. Έζησε τα γεράματά της σε ένα μικρό χαμόσπιτο, επιβιώνοντας με ελάχιστα βοηθήματα και τη φιλανθρωπία των γειτόνων της.
Η μοναδική της περιουσία, την οποία φύλασσε ως ιερό κειμήλιο μέχρι τον θάνατό της, ήταν τα πληγωμένα της όπλα και ένα πιστοποιητικό ανδρείας υπογεγραμμένο από τους ίδιους τους οπλαρχηγούς του Μοριά, που βεβαίωνε ότι «η Λάκαινα αυτή επολέμησεν ως άριστος στρατιώτης».
Γνώριζες για τη Σταυριάνα Σάββαινα, την πολεμίστρια που η πατρίδα δεν εκτίμησε;
Μήπως θα ήθελες να το κοινοποιήσεις για να μάθουν κι άλλοι για αυτήν;